ثبت ملی نقشه‌های
استاد رسام عربزاده
در سال ۱۳۹۹، مجموعه‌ای ارزشمند از نقشه‌های اصیل طراحی‌شده توسط استاد سید ابوالفتح رسام عربزاده رسماً در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردید. این ثبت حقوقی، نقطه عطفی در حفاظت از مالکیت معنوی، اصالت‌سنجی تاریخی و استانداردهای بازبافت علمی آثار پدر فرش نوین ایران به شمار می‌رود.
نقشه‌های شطرنجی؛ سند تولد هر شاهکار
نقشه‌هایی که به ثبت ملی رسیده‌اند، طرح‌های مرجع و دست‌کشیده‌ای هستند که استاد رسام عربزاده شخصاً خانه به خانه و نقطه به نقطه روی کاغذهای میلیمتری شطرنجی رسم و رنگ‌آمیزی کرده‌اند.
در این نقشه‌ها، جزئیات بیش از ۸۰۰ شید رنگی، تعیین رج‌شمار، زاویه گره‌ها و نحوه ادغام خطوط اسلیمی با کتیبه‌های اشعار ثبت شده است. این اسناد تاریخی گواه زنده وسواس معمارانه و محاسبات دقیق ریاضی استاد پیش از برپایی دار قالی هستند.
آشنایی با مبانی نقشه و تکنیک بافت استادچرا ثبت ملی نقشه‌ها حیاتی است؟
ثبت در فهرست آثار ملی ایران به این معناست که این طرح‌ها دیگر صرفاً دارایی‌های یک کارگاه نیستند، بلکه به گنجینه اسناد ملی و هویت هنری ایران تعلق دارند. این اقدام سه دستاورد کلیدی برای موزه و جامعه هنری به همراه دارد:
جلوگیری قانونی از هرگونه کپی‌برداری غیرمجاز، تولید تجاری بی‌کیفیت یا تحریف نقوش اصیل استاد رسام.
امکان تشخیص قطعی تابلو فرش‌های اصیل بافته‌شده در کارگاه‌های بنیاد از نمونه‌های مشابه در بازار جهانی.
نگهداری نقشه‌ها در آرشیو ضدحریق و کنترل‌شده بنیاد بر اساس استانداردهای بین‌المللی موزه‌داری.
گواهی اصالت و نظارت بنیاد
بنیاد فرهنگی هنری فرش رسام عربزاده تنها نهاد رسمی و قانونی مجاز برای صدور شناسنامه اصالت و نظارت بر هرگونه بافت جدید از روی این نقشه‌هاست.
برنامه بازبافت علمی؛ تداوم حیات شاهکارها
یکی از مهم‌ترین کاربردهای عملی ثبت ملی این نقشه‌ها، امکان اجرای پروژه‌های بازبافت سفارشی و موزه‌ای است. این طرح‌ها به بافندگان ارشد بنیاد اجازه می‌دهند تا با رجوع به نسخه اصلی و بدون کمترین خطا در رنگ و گره، آثاری را که استاد آفریده است بازآفرینی کنند.
تمام مراحل بافت تحت نظارت مستقیم کارشناسان موزه و سرکار خانم ژیلا رسام عربزاده انجام شده و در پایان، شناسنامه رسمی ثبت ملی بنیاد به اثر اعطا می‌گردد.
شرایط سفارش بازبافت آثار استادمشاهده اسناد و شاهکارهای بافته‌شده در موزه
اسناد ثبت ملی و تابلو فرش‌های خلق‌شده بر اساس این نقشه‌ها در تالارهای موزه رسام عربزاده در پاسداران تهران در معرض دید علاقه‌مندان قرار دارد.